صفحه نخست   |   درباره ما   |   تماس با ما
1- shoar مرکز اطلاعات فنی ایرانسال تاسیس : ۱۳۶۲        
سه شنبه   ۱۳۹۹/۱۰/۳۰  
نسخه چاپی  
صفحه نخست » راهنمای مدیران » رژیم غذایی مناسب
 
رژیم غذایی مناسب

 

ورود قاچاق خاویار تقلبی به بازار ایران

 

ورود قاچاق خاویار تقلبی به بازار ایران

در بازار بین‌المللی خاویار، همه به‌دنبال خاویار سیاه ایران هستند.


 مشتریان خارجی، خاویار ایران را ده‌ها برابر قیمت خاویار پرورشی دیگر کشورها می‌خرند، اما در سال‌های اخیر، ورود خاویار تقلبی در بازار ایران، باعث شده است که برخی خریداران خارجی با نگاه‌های تردیدآمیز به محموله‌هایی که از ایران فرستاده می‌شود، نگاه کنند. خاویار تقلبی که حدود یک‌پانزدهم ارزش خاویار اصل، قیمت دارد، اعتبار خاویار تولیدشده در ایران را با خطر جدی روبه‌رو کرده است.خاویار تقلبی را از نوعی خمیر می‌سازند و با رنگ، ژله و طعم‌دهنده‌ها به جای خاویار اصل در بازار توزیع می‌کنند. این محصول از درون شکم ماهیان خاویاری و تخم آنها به دست نمی‌آید و از بسیاری از خاصیت‌های درمانی و مواد مغذی خاویار تهی است.با وجود آن که تولید خاویار ایرانی در 20 سال گذشته با رکود شدیدی روبه‌رو بوده است، اضافه شدن معضل قاچاق خاویار تقلبی که بیشتر از اسپانیا، ژاپن، آذربایجان و دیگر کشورهای آسیای میانه به ایران می‌آید، نه تنها به این رکود شدت می‌بخشد، که اعتبار خاویار ایران را در بازارهای بین‌المللی خدشه‌دار می‌کند.در دهه 60 سالانه حدود 200 تن خاویار در کشور به‌دست می‌آمد، اما اکنون این میزان به 10 تن در سال کاهش یافته است. زاد و ولد ماهیان خاویاری نیز طی این دوره کاهش بسیاری داشته است. در دهه‌های گذشته 3درصد از بچه‌ ماهیان خاویاری به ماهی بالغ و آماده برداشت خاویار تبدیل می‌شدند، اما اکنون این ضریب بازگشت به 01/0 درصد رسیده است. آلودگی مصب رودخانه‌ها که محل عبور ماهیان خاویاری است، باعث شده است که زاد و ولد ماهیان خاویاری تا 300 برابر کاهش داشته باشد.حدود 90 درصد خاویار جهان از ماهیان خاویاری دریای خزر به‌دست می‌آید و ایران 45 درصد از این میزان را تولید می‌کند. خاویار سیاه ایران به دلیل اینکه از ماهیان آزاد به‌دست می‌آید 20 برابر خاویار دیگر کشورها قیمت دارد. می‌توان گفت که هر کیلو خاویار تولیدی در ایران حدود 30 تا 40 بشکه نفت ایران ارزش اقتصادی دارد و ظرفیت قابل‌توجهی برای صادرات به حساب می‌آید. نیمی از خاویار کشور در استان گلستان تولید می‌شود. گلستان 3 مرکز فراوری ماهیان خاویاری دارد که منطبق با استانداردهای اتحادیه اروپا شناخته شده است.با این حال، این استان از سال‌های طلایی تولید خاویار فاصله گرفته است. به گفته علی‌اکبر پاسندی، مدیرکل شیلات گلستان، در سال‌ 1351 در این استان هر سال 120 تن خاویار به دست می‌آمد، اما اکنون تولید خاویار در گلستان به سالانه 6/3 تن رسیده است. از ابتدای سال تا پایان شهریور امسال نیز فقط 650 کیلوگرم خاویار در گلستان جمع‌آوری شده که به اندازه تولید خاویار در مدت مشابه سال گذشته است. صید بیش‌ از حد مجاز و غیرقانونی، قاچاق، ساخت سد و پل بر روی‌ رودخانه‌ها، تخریب‌ محل‌‌های‌ تخم‌ریزی‌ و آلودگی‌های محیط زیستی‌‌، تاس‌ماهیان خاویاری ایران را که با قدمت‌ تاریخی ‌250 میلیون‌ ساله‌ «فسیل‌ زنده‌» دریای خزر لقب گرفته‌اند، با خطر انقراض روبه‌رو کرده است.سرهنگ صفی‌یاری، فرمانده یگان حفاظت منابع آبزی شیلات ایران، در این‌باره می‌گوید: «در استان گلستان قاچاقچیان با قایق‌های تندرو به مرز دریایی کشورهای همسایه می‌روند، خاویار را بسیار ارزان می‌خرند و از طریق مرز زیرزمینی به بازار مصرف داخلی هدایت می‌کنند. به دلیل ضعف در برخورد با عوامل صید غیرمجاز و قاچاقچیان، تعداد ماهیان خاویاری دریای خزر به مرز بحران رسیده است.» وی اضافه می‌کند: «براساس پژوهش‌های مؤسسه تحقیقات شیلات ایران، درصورت ادامه وضع موجود تا سال 1400 دیگر اثری از خاویار و ماهی سفید نخواهد ماند.» به گفته فرمانده یگان حفاظت منابع آبزی، صید هر ماهی خاویاری برای قاچاقچی 50 میلیون تومان سود دارد، اما 50 میلیارد تومان به کشور صدمه می‌زند.فروش نرفتن ماهیان خاویاری نیز دلیل دیگری برای تضعیف تولید خاویار ایران شده است. عبدالحسین ناصری، نماینده مردم گرگان در مجلس، اسفند سال گذشته اعلام کرد که به دلیل پروتکلی که ایران با سایر کشورهای حاشیه دریای خزر امضا کرده است، صدور خاویار طبیعی در این کشورها ممنوع شده است. به گفته این نماینده مجلس، 5/4 تن خاویار با ارزش 12 میلیون یورو به همین دلیل در انبارها مانده بود. ناصری در گفت‌وگو با «همشهری» می‌افزاید: «وزارت جهادکشاورزی درباره خاویارهای انبار‌شده هنوز گزارشی به مجلس نداده است. پروتکل ممنوعیت صادرات بدون اینکه هیچ زیرساختی برای خاویار پرورشی ایران به‌وجود بیاید، امضا شده است. البته در استان‌هایی مثل قم یا مازندران مراکز کوچک پرورش ماهی خاویاری تاسیس شده، اما هنوز به مرحله تولید انبوه نرسیده است. موافقت اصولی ساخت بزرگ‌ترین مرکز پرورش ماهیان خاویاری در گلستان نیز امضا شده، اما هنوز هیچ کار اجرایی صورت نگرفته است.» او می‌افزاید: «اگر این مراکز هم آماده شوند، بلوغ ماهی خاویاری 10 سال طول خواهد کشید. در حالی که کشورهای مجاور دریای خزر اکنون خاویار پرورشی آماده دارند و بازار را در دست گرفته‌اند. ما سال‌ها پیش که پروتکل را امضا کردیم، باید به فکر پرورش ماهی خاویاری‌می‌بودیم.» با این حال، مصطفی عقیلی‌نژاد، مدیر اداره ماهیان خاویاری استان گلستان، در گفت‌وگو با «همشهری» می‌گوید: «مجوز صادرات خاویار برای سال 2010 میلادی از سوی شرکت مادر تخصصی محصولات کشاورزی، دامی و منابع طبیعی صادر شده است و مشکلی از این بابت نداریم.» همچنین به گفته او اغلب 650 کیلوگرم خاویار تولید شده در نیمه اول امسال در گلستان، در اختیار مراکز احیا و تکثیر نسل ماهیان خاویاری قرار گرفته است تا بازسازی نسلی در این گونه ماهی انجام شود. عقیلی‌نژاد می‌گوید: «در گلستان تا شهریور امسال، به اندازه سال گذشته خاویار تولید شده است، اما نمی‌توان پیش‌بینی کرد که تا آخر سال چه میزان خاویار استحصال می‌شود.» در استان گلستان بیش از 300 صیاد ماهی خاویاری به کار مشغولند که اکنون با چشمانی نگران به چشم‌انداز حرفه‌شان می‌نگرند. از یک‌سو تحقیقات در خلیج گرگان که محل تخم‌ریزی ماهیان خاویاری است، نشان می‌دهد که این روزها تولید مثل ماهیان بسیار کم‌بازده شده است، به‌طوری که برای حفاظت از تاس‌ماهیان در سال 76 انستیتو تحقیقات بین‌الملل ماهیان خاویاری تاسیس شد. آن زمان خطر انقراض به حدی نزدیک بود که مسئولان مؤسسه تحقیقات شیلات ایران به فکر ایجاد بانک ژن، اسپرم و دی.ان‌.ای ماهیان خاویاری افتادند. از سوی دیگر صیادانی که با زحمت شبانه‌روزی خاویار را قانونی به‌دست می‌آورند، همچنان به بسته‌های 100 گرمی خاویار تقلبی چشم می‌دوزند که در بازار به جای 150 هزار تومان، 10 هزار تومان فروخته‌ می‌‌شود؛ به رودخانه‌هایی که زمانی محل تخم‌ریزی ماهیان خاویاری به‌شمار می‌رفت و اکنون به زباله‌دانی تبدیل شده نگاه می‌کنند و هر روز به صیادانی بر می‌‌خورند که ماهیان خاویاری را غیر قانونی از دریا صید می‌کنند.

بالا^^